عسل یکی از طبیعیترین و قدیمیترین مواد غذایی شناختهشده برای انسان است و همین ارزش بالا باعث شده که نحوه نگهداری آن اهمیت زیادی پیدا کند. بسیاری تصور میکنند که این ماده فاسدنشدنی است و نیازی به مراقبت ندارد، اما واقعیت این است که اگر در شرایط مناسب قرار نگیرد، ممکن است کیفیت، طعم، رنگ و حتی خواص درمانی خود را از دست بدهد. به همین دلیل آشنایی با اصول نگهداری صحیح بهترین راه برای حفظ ارزش غذایی این ماده ارزشمند است.
در طول تاریخ، بشر همیشه از عسل بهعنوان یک خوراکی شفابخش یاد کرده است. یونانیها آن را غذای خدایان میدانستند، ایرانیان در طب سنتی برای درمان بسیاری از بیماریها از آن استفاده میکردند و تمدنهای باستانی حتی از این ماده برای حفظ اجساد استفاده میکردند. این قدمت باعث شده بسیاری گمان کنند این ماده هرگز خراب نمیشود. از نظر علمی نیز این باور کاملاً بیپایه نیست، زیرا ساختار شیمیایی آن بهگونهای است که میتواند در برابر بسیاری از عوامل فساد مقاوم باشد. اما این مقاومت فقط در صورتی پایدار میماند که در محیط مناسب قرار بگیرد.
ساختار عسل شامل غلظت بسیار بالای قند، رطوبت بسیار کم، محیط اسیدی و وجود مواد ضدباکتریایی است. این عوامل از رشد میکروبها جلوگیری میکنند، اما در صورتی که این تعادل بههم بخورد، ممکن است دچار تخمیر، تغییر طعم، تیره شدن یا شکرکزدنهای نامطلوب شود. برای مثال اگر در معرض رطوبت زیاد قرار گیرد، مقدار آب آن افزایش پیدا میکند و همین امر زمینه رشد مخمرها را فراهم میکند. همچنین اگر در برابر نور مستقیم خورشید یا گرمای زیاد قرار بگیرد، آنزیمها و ترکیبات مفیدش تجزیه میشوند و ارزش غذایی محصول کاهش میابد(آشنایی با انواع عسل و خواص هر کدام)
یکی از نکات مهم در نگهداری عسل، انتخاب ظرف مناسب است. بهترین ظروف برای نگهداری آن شیشهای، سرامیکی لعابدار یا استیل ضدزنگ هستند. ظروف پلاستیکی بهخصوص اگر نامرغوب باشند، ممکن است مواد شیمیایی خود را در داخل ظرف آزاد کنند و کیفیت محصول کاهش پیدا کند. همچنین ظروف فلزی معمولی واکنشپذیرند و میتوانند با اسیدهای طبیعی موجود در ظرف واکنش دهند و طعم یا رنگ محصول را تغییر دهند. ظرف نگهداری باید کاملاً دربسته باشد تا از ورود رطوبت و هوا جلوگیری کند. ورود هوا باعث جذب رطوبت میشود و همانطور که گفته شد، رطوبت دشمن اصلی است.
علاوه بر ظرف، دمای محیط نیز نقش کلیدی در نگهداری عسل دارد. بهترین دما برای نگهداری بین ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است. این دما کمک میکند تا ترکیبات اصلی ثابت بمانند و طعم و کیفیت آن دچار تغییر نشود. قرار دادن ظرف در کنار اجاق گاز، بالای یخچال یا نزدیک وسایل گرمایشی اشتباه است. همچنین نگهداری در یخچال توصیه نمیشود، زیرا موجب تسریع شکرک زدن میشود. شکرکزدن طبیعی است، اما شرایط سرد آن را بسیار سریعتر میکند. نگهداری در دمای اتاق مناسبتر است، البته به شرطی که محیط خشک و دور از نور مستقیم باشد.
مسئله شکرکزدن برای بسیاری از مردم سؤالبرانگیز است. افراد زیادی تصور میکنند که شکرکزدن به معنای تقلبی بودن است، درحالیکه این باور کاملاً اشتباه است. عسل طبیعی بهمرور زمان و بسته به نوع گل، مقدار فروکتوز و گلوکز، دما و شرایط محیط ممکن است شکرک بزند. این فرآیند کاملاً طبیعی است و حتی نشانه خام بودن است. با این حال، اگر کسی بخواهد آن را به حالت مایع اولیه بازگرداند، باید بسیار مراقب باشد تا حرارت بالا باعث از بین رفتن خواص نشود. بهترین روش این است که ظرف را درون ظرف آب گرم ۴۰ درجه قرار دهید و به آرامی آن را گرم کنید تا کریستالها حل شوند.
نباید فراموش کرد که عسل جذبکننده بو است. به همین دلیل نگهداری آن در کنار مواد غذایی بودار مثل پیاز، سیر، ترشی یا غذاهای معطر ممکن است طعم و بوی آن را تحت تأثیر قرار دهد. ظرف باید در جایی قرار گیرد که بوی خاصی در محیط وجود نداشته باشد. همچنین باز و بسته کردن مداوم درب ظرف میتواند باعث ورود بخار و رطوبت شود، بنابراین بهتر است مقدار کمی از آن را برای مصرف روزانه در ظرف جداگانهای نگهداری کنید و بقیه را در ظرف اصلی بسته نگه دارید.
یکی دیگر از موضوعات مهم، نگهداری در برابر نور است. نور مستقیم خورشید باعث تجزیه آنتیاکسیدانها و آنزیمهای موجود در عسل میشود. این ترکیبات نقشی اساسی در خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی دارند و کاهش آنها یعنی کاهش کیفیت محصول. بنابراین ظرف باید در کابینت یا محیطی تاریک و خنک قرار گیرد. حتی اگر ظرف شیشهای باشد، تا زمانی که در محیط تاریک نگهداری شود، مشکلی ایجاد نمیکند.
یکی از خطرات کمتر شناختهشده برای این ماده، ورود ناخالصیها یا ابزارهای آلوده به داخل ظرف است. استفاده از قاشق خیس یا آغشته به چای، آبلیمو یا سایر مواد غذایی میتواند رطوبت یا مواد دیگری را وارد ظرف کند و ترکیب این ماده را تغییر دهد. بهترین کار این است که همیشه از قاشق خشک، تمیز و ترجیحاً چوبی یا استیل استفاده شود.
در صورتی که کسی قصد نگهداری طولانیمدت عسل را دارد، باید توجه داشته باشد که نگهداری بلندمدت در ظروف پلاستیکی توصیه نمیشود. حتی اگر ظرف پلاستیکی باکیفیت باشد، بهتر است آن را به صورت خام به ظرف شیشهای انتقال دهید. در فروشگاهها معمولاً برای حملونقل در ظروف سبکتر عرضه میشود، اما برای نگهداری خانگی بهترین گزینه همان شیشه است.
با دانستن تمام این نکات، میتوان گفت که نگهداری صحیح عسل باعث افزایش عمر، حفظ عطر، مزه و خواص درمانی آن میشود. زمانی این ماده محصولی پرارزش است و اگر در شرایط مطلوب قرار گیرد، میتواند سالها بدون افت کیفیت باقی بماند. بسیاری از کسانی که این ماده را تقلبی مصرف کردهاند، با مشکلاتی مانند تخمیر، مزه ترش، تغییر رنگ شدید یا بوی نامطبوع مواجه شدهاند، اما اگر درست نگهداری شود، هرگز چنین مشکلاتی ندارد. پس مهم است که هر خانوادهای با اصول نگهداری صحیح آشنا باشد.
در نهایت، باید توجه داشت که کیفیت این ماده به عوامل زیادی مانند نوع گل، شرایط آبوهوایی، شیوه برداشت و فرآوری بستگی دارد، اما نقش مصرفکننده نیز مهم است. اگر کسی بهترین عسل طبیعی کوهی را هم بخرد ولی آن را در معرض گرما، رطوبت یا ظروف نامناسب قرار دهد، کیفیت آن بهسرعت افت میکند. با رعایت اصول گفتهشده، میتوان از این ماده ارزشمند در بهترین حالت ممکن استفاده کرد و فواید درمانی و غذایی آن را بهطور کامل حفظ کرد. این ماده زمانی ارزشمند است که طبیعی، سالم و با شرایط درست نگهداری شده باشد.
می توانید برای مطالعه بیشتر به “عسل” مراجعه کنید
مقالات محبوب
دسته بندی ها
3 پاسخ
سلام
ممنونم بابت مقاله خوبتون
سلام
بله مقاله خیلی خوبی بود
ممنونم از اینکه راهنمایی کردید برای خرید محصولات ارگانیک